Toekomstplan

een nieuw toekomstplan

De Ceuvel is ooit begonnen door een prijsvraag te winnen om voor 10 jaar een verlaten en vervuilde scheepswerf te transformeren tot een circulaire en culturele broedplaats. Het is een groot succes gebleken. Er is een bruisende gemeenschap ontstaan, een ontmoetingsplek voor de hele buurt en stad. Het is uitgegroeid een cultureel podium voor jong en oud en een boegbeeld geworden voor duurzame oplossingen in de stad. Maar na enkele jaren verlenging wil de gemeente hier nu echt gaan ontwikkelen; een fietspad met twee bruggen, 20 woningen én een permanente broedplaats met veel publiek groen. Als we hierbij de gewone processen zouden volgen, zou De Ceuvel begin 2027 geheel afgebroken moeten worden. Dan zou de gemeente alles laten afgraven en helemaal opnieuw beginnen. Wij zeggen: dat kan ook anders!

We zijn ervoor dat hier ook betaalbare woningen en een fietspad komen, maar laten we dit samen oppaken – in een coöperatieve ontwikkeling. We staan te popelen om aan de slag te gaan met een echte doorontwikkeling van deze prachtige plek. Want zo hoeft De Ceuvel niet worden afgebroken maar kan er voortgebouwd worden op alle waarde die hier in de afgelopen 12 jaar is opgebouwd. We hebben daarom met landschapsarchitect Steven Delva, coöperatieve bedrijfskundig Jasper Klapwijk en jurist Fabian Streefland een plan uitgewerkt. En wat blijkt: het coöperatieve plan is duurzamer, sneller én goedkoper!

Lees hier alles over ons plan.

Wat is het plan?

We willen in samenwerking met de buurt en de gemeente gefaseerd gaan doorontwikkelen. In plaats van alles in één keer afbreken, kunnen we het succesvolle experiment met de zuiverende tuin voortzetten. We maken ruimte voor twee bruggen met een fietspad tussen de boten door. Zo wordt De Ceuvel een verbindende spil tussen de Pekbuurt en Buiksloterham. In één hoek realiseren we een wooncoöperatie met 21 betaalbare huurwoningen. Ceuvelaars hebben al ervaring met innovatieve woonpanden realiseren. Denk aan de eerste zelfontwikkelde wooncoöperatie De Warren of de circulaire woonwijk Schoonschip. In de andere hoek realiseren we een natuurinclusief gebouw voor een permanente culturele broedplaats, met ateliers, werplaatsen en een publieke toonzaal. De rest van van de huidige Ceuvel kan worden voortgezet in een publiek park, waarbij we als gebiedscoöperatie het beheer op ons nemen. Zo kunnen we organisch meegroeien met de ontwikkeling van de stad en tegelijkertijd de ziel behouden van wat hier is opgebouwd.

Tegelijkertijd is dit een unieke kans voor de stad om ervaring op te doen met een nieuwe manier van stadsmaken. In plaats van lokale gemeenschapsinitatieven wegdrukken en met grote bedrijven ontwikkelen, écht samen stadsmaken. Zodat de buurt, lokale iniatieven en de natuur echt zeggenschap krijgen over de toekomst van de stad. Ook een noodzakelijk kans, want het huidige model staat flink onder druk. Nu de stad minder grond heeft om uit te geven, het vereveningsfonds leegloopt, waarmee normaliter sociale en culturele voorzieningen worden bekostigd, moeten er andere manieren uitgeprobeerd worden. Maar dat vergt wel lef: niet meer uitsluitend redeneren vanuit gangbaar commercieel tenderbeleid, maar durven innoveren.

Hoe gaan we dit goed organiseren?

We doen een beroep op de gemeente om ons als lokale gemeenschap en vereniging de plek één-op-één te gunnen, zodat we samen met de gemeente De Ceuvel kunnen doorontwikkelen. In een gebiedscoöperatie worden de waarden van de Ceuvelgemeenschap en de afspraken over de ontwikkeling en het beheer van het terrein geborgd. In de gebiedscoöperatie worden de werkgemeenschap, de woongemeenschap, het buurtrestaurant, de natuur (als Zoöp), én de buurt vertegenwoordigt. De Ceuvel is nu een werkgemeenschap met maatschappelijk ondernemers, maar er zal in de toekomst dus ook een woongemeenschap landen op De Ceuvel. De selectie voor de delen van de toekomstplannen waar veel partijen interesse in kunnen hebben, zoals de woongemeenschap en de toekomstige horeca veropen via een transparante selectieprocedure. Hierbij kijke de gebiedscoöperatie samen met de gemeente welke voorstellen het beste passen bij de missie van Gebiedscoöperatie De Ceuvel.

Hoe is dit plan tot stand gekomen?

Dit plan is ontstaan hier op De Ceuvel vanuit onze leden zelf. Daarnaast hebben we een aantal co-creatiesessies en brainstorms gehouden met de buurt, en hebben we input gevraagd van enkele experts zoals, Steven Delva, Jasper Klapwijk en Fabian Streefland. Ook hebben we tijdens twee Volkskeukenavonden de plannen gepresenteerd aan de stad en daarna opgehaald wat bewoners terug willen zien in de toekomst. Ook hebben we een eerste versie van de plannen gepresenteerd aan wethouder Steven van Weyenberg en stadsdeelvoorzitter Brahim Abid. Last but not least, heeft natuurlijk de natuur – via de Zoöpvertegenwoordiger – een belangrijke stem in deze plannen. We willen zowel de gemeente als de buurt en de natuur blijvend betrekken bij de ontwikkelingen in verschillende fasen.

Wil je ook meedenken en doen? Sluit je dan aan in deze whatsapp groep!

rechstreeks gunnen kÁn

De gemeente is gewend te werken met complexe tenderprocedures – een selectieproces waar meestal commerciële ontwikkeleraars het bovenspit drijven. Het is echter ook mogelijk om dit anders in te richten. Denk bijvoorbeeld aan de woningcorporaties waar rechstreekse gronduitgiftes al decennia gebruikelijk is. Onde bepaalde voorwarden is zoiets ook mogelijk voor lokale maatschappelijke gemeenschapsinitiatieven. De Gemeente Amsterdam heeft in 2023 drie uitzonderingsgronden geformuleerd om niet te hoeven tenderen; bij zeer unieke projecten, bij verlenging van huur of bruikleen, én voor het algemeen belang. Alle drie de gronden zijn van toepassing voor De Ceuvel. Er zijn daarnaast meerdere projecten waarbij rechstreeks gunnen met succes gebruikt is. Bewonersinitatief Het Wijkpaleis in Rotterdam heeft bijvoorbeeld recentelijk een pand rechstreeks overgenomen van de gemeente. Maar ook de Binnenhaven in Almere, Coöperatie Woldwijk in Groningen en ateliercomplex Nieuw en Meer in Amsterdam zijn allen met succes rechstreeks gegund en coöperatief ontwikkeld.

Het Amsterdams Coöperatief verbond

In aanloop van de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen is er extra momentum ontstaan om de cruciale voorzieningen die lokale gemeenschapsinitiatieven bieden aan de stad, beter te erkennen en ondersteunen. In het ‘Amsterdams Coöperatief Verbond’ ondertekend door tien partijen van links tot rechts, is opgenomen dat we voor wat betreft maatschappelijke burgeriniatieten inzetten op één-op-één gunnen. Het wordt daarom tijd dat de partijen daad bij het woord voegen en een experiment aangaan met coöperatief ontwikkelen op De Ceuvel!

Past het binnen de plannen van de gemeente?

Zeker! We hebben goed gekeken naar de bestaande plannen van de Gemeente Amsterdam. Deze staan namelijk uitgewerkt in het ‘Herijking Investeringsbesluit Buiksloterham’. We hebben ervoor gezorgd dat onze plannen precies passen binnen de dit besluit van de Gemeente, met woningen, een permanente broedplaats groen, bruggen en een fietspad. Er hoeven dus geen riumtelijke plannen te worden aangepast. Het enige wat er nodig is, is lef van de gemeente, om het proces anders in te richten. En écht te gaan samenwerken met haar burgers.

Hoe gaan we dit betalen?

We hebben met coöperatief bedrijfskundige Jasper Klapwijk de financiering en bekostiging van onze plannen uitgebreid uitgewerkt. En wat blijkt: het is niet alleen goed te financieren met bestaande faciliteiten, het zou de belastingbetaler ook nog eens meer dan een miljoen euro schelen! Vanwege de zuiverende tuin hoeft er namelijk minder gesaneerd te worden, én vanwege het gefaseerde hybride bouwplan kan er eerder erfpacht worden betaald. Verder hoeft er voor ons plan geen korting te worden gegeven. We kunnen gewoon marktconforme erfpacht betalen, die wordt gebaseerd op de gemeentelijke wensen voor betaalbare huur en maatschappelijke invulling.

Zie hieronder een overzicht van de financieringsbegroting, de bouwplanning en de maatschappelijke kostenbesparing:

hoe kan je betrokken raken?

Er gaat de komende jaren veel gebeuren en er zijn allerlei manieren om onderdeel te worden van de gemeenschap, de Ceuvel te steunen of betrokken te zijn!

  • Op de Ceuvel verjaardag lanceren we de campagne om de gemeente te overtuigen dat we de kavels een-op-een gegund krijgen. Ontvang hier je gratis ticket!
  • We blijven in gesprek met zowel politiek als ambtenarij om samen de beste vorm voor de coöperatieve ontwikkeling te zoeken. De coöperatieve ontwikkeling betekent een doorbraak voor de stad en vraagt om nauwe samenwerking, zodat we leren hoe samen stad te maken!
  • Intussen versterken we de gemeenschap en gaan we op zoek naar de middelen voor het financieren van de ontwikkeling. We organiseren leningen, subsidies en starten een crowdfunding-campagne net als bij de start van de Ceuvel in 2014
  • In de toekomst zijn er verschillende manieren om lid te worden van de coöperatie. Amsterdammers/Noorderlingen kunnen zich inschrijven voor de wooncoöperatie via de kaartenbak. In de werkgemeenschap komen plekken vrij voor maatschappelijk ondernemers. In de toekomst is er ook een algemeen lidmaatschap, waar je gratis toegang krijgt tot events en workshops en korting in het cafe. In de loop van het jaar maken we meer bekend over de lidmaatschappen! 
  • Wanneer we de kavels gegund krijgen gaat het echte werk beginnen. Met een groeiende gemeenschap gaan de bestaande plannen verrijken en veel keuzes maken over de werving van nieuwe leden, de bebouwing, inrichting van de openbare ruimte, energie- en waterinfrastructuur, de sociale architectuur van de gemeenschappen en meer. 

Op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen de komende periode?